Eğitimler

27
Eki

Nanoteknoloji İle Gıda Ambalajlama

Geçmişte gıda maddeleri üretildikten sonra kısa sürede tüketilirken, ambalaj teknolojisi geliştikçe tüketim süresi uzamıştır. Gıda sanayi ürünlerin raf ömrünü uzatmak, uzun süre dayanıklı ve taze kalabilen yiyecekler sunmak hedefi ile ilerlemiş, yiyecekleri tuzlama ve kurutma gibi yöntemlerden giderek daha teknolojik, daha ayrıntılı ambalaj yöntemlerine geçilmiştir.

Ambalaj sektörünün temel amacı tüketicilere sağlığa uygun, besin değeri yüksek ve daha göz alıcı, renkli ürünler sunmaktır. Gıda maddelerinin dağıtımında kusursuzluğu yakalayabilmek, nakliye sürecinde hasara uğrayan ürün adedini azaltabilmek ve meyvenin taze kalabilmesi, gıda sanayinin hedefledikleri kara ulaşmasını sağlar. Ambalaj ve gıda endüstrisindeki en yeni gelişmelerden biri olan nanoteknolojinin kullanımına örnek olarak aşağıdaki uygulamalar verilebilir:

  • Plastik ambalajda nano kil taneciklerinin kullanımı, gömülü algılayıcılar ve “elektronik dil” teknolojisi, barkodlar ve etiketleme teknolojisinde kullanımı,
  • Polimer filmlerin oksitlerle kaplanması,
  • Plastik ambalaj içine nanokristaller gömerek gaz geçirmez özellik sağlanması.
  • Nanoteknolojik yöntemlerle anti mikrobiyal, “Aktif Ambalaj” geliştirilmesi.

Nanoteknolojinin son zamanlarda geliştirilen ve gıda endüstrisinde kullanımı gözlenen uygulamalarından bazıları aşağıda belirtilmiştir:

-Yiyecek ürünlerinin saklanmasında, plastik ambalajın nanokil taneciklerinin kullanılarak geliştirilmesi: Kimyasal devi Bayersaydam üretmektedir. Plastik filmlerde plastik içine yayılmış nanokil tanecikleri oksijen, karbon dioksit ve nemin geçişini engelleyerek saklanan besin maddelerini taze kalmasını sağlamaktadır. Nanokil aynı zamanda plastiği daha hafif, güçlü ve ısıya dayanıklı yapmıştır. Benzer bir uygulama, gıda ambalajında kullanılan gaz geçirmez kaplama ile hemen hemen aynı yararlı etkileri olan oksit kaplı ince polimer filmlerdir.

-Plastiğe nanokristaller gömerek moleküler gaz geçirmez ambalaj geliştirilmesi: Yakın zamana kadar bira endüstrisinde, mikrobiyolojik bozulma ve biranın tadında oluşan değişimler yüzünden nakliyatta büyük kar sağlayacak plastik ambalajlamaya geçilememiştir. Günümüzde biraya 6 aya kadar raf ömrü kazandıran plastik ambalajlar üretilebilmektedir. Plastiğe nanokristaller gömerek oluşturulan gaz geçirmezlik ile oksijen kaçışı engellenmektedir. Raf ömrünü 18 aya kadar arttırabilecek bir ambalajlama tekniği üzerinde çalışılmaktadırlar.

nanoteknoloji-ile-gida-ambalajlama-

-Nanoteknolojik yöntemlerin antimikrobiyal ve akıllı ambalaj geliştirmede kullanımı: Nanoteknoloji ile üretilen antimikrobiyal ambalajın gıda sektörüne uygulanması için geliştirilen ürünler 2005 yılında pazara sunulmuştur. Ayrıca, oksijeni emerek gıdayı taze tutmayı amaçlayan yeni bir aktif ambalaj geliştirilmektedir.

-Gıda ambalajında gömülü algılayıcılar ve aktif dil teknolojisi: Nanotanecikli filmler ve üzerinde gömülü algılayıcılar olan ambalajlarla patojenler saptanabilmektedir. Bu teknolojiye “elektronik dil teknolojisi” adı verilmekle ve bu algılayıcılar çok küçük maddeleri algılayıp renk değişimi şeklinde tüketiciye gıda maddesinin bozulmaya başladığı ya da gıdanın tazeliğini yitirdiğini bildirmektedir.

-Nanoteknolojik gıda ambalajındaki biyodeğişim “komutla salınım”: Hollanda’da geliştirilen bir ambalaj, içindeki gıda maddesi bozulmaya başladığında koruyucu bir kılıf oluşturmaktadır. Bu koruyucu ambalaj, nanoteknolojik yöntemle oluşturulan biyodeğişim ile çalışmaktadır.

nanoteknoloji-ile-gida-ambalajlama-

-Nanotaneciklerle barkodlamada ve etiketlemede sağlanan gelişmeler: Ambalaj endüstrisinde nanotaneciklerden yararlanarak barkodlamada ve etiketlemede gelişmeler sağlanmıştır. Bir nanobarkod, alternatif ve nano ölçekte gözetleme ve etiketleme biçimidir. Metal şeritlerden oluşmuş nanotanecik yapılı nanobarkod şeritlerin farklı dizilimleri ile kodlama bilgilerini saklanmaktadır. Nanoetiketleme, gıda maddelerini kaynaktan masaya, üretimde, taşımada, restoranlarda, market raflarında, hatta tüketici ürünü satın aldıktan sonra izleme olanağı sağlamaktadır. Nanoalgılayıcılarla beraber paketler, patojenlere, ısı değişimlerine, sızıntılara karşı izlenebilmektedir.

Ekonomi

Pazar araştırmaları yapan bir şirket, gıda ambalajı endüstrisi açısından nanoteknolojide geçen 4 yıl içerisinde ekonomik gücü çok büyük olan önemli gelişmeler olduğunu saptamıştır. Önemle vurgulanması gereken bir diğer durum ise 10 ülkede nanoteknoloji açısından yapılan araştırmaya ve geliştirmeye sadece 2004 yılı için 4,6 milyar$ ayrılmış olmasıdır.

nanoteknoloji-ile-gida-ambalajlama-

2002 ile 2004 yılları arasında, nano ambalajlı ürünlerin satışı 150milyon$’dan 860milyon$’a yükselmiştir. Bununla beraber, gıda endüstrisindeki lOOmilyar $’ dan fazla satış, nanoambalajın gelişme olasılığının çok büyük olduğunu göstermektedir. Gelecek on yıl içinde bu sektör gıda ve içecek sanayisini % 25 oranında artırarak patlama yaratacaktır.

Yazar: İpek GÜNER (Makine Teknolojileri Kulübü)

Leave a Reply